|
vkiyk Hkkjr ns’k vkt ,dk
fu.kkZ;d VII;koj ;sÅu iksgkspyk vkgs- 1991 lkyh vkiY;k
ns’kkoj ,d vHkwriwoZ vkfFkZd vkfj”V ;sÅu dkslGys gksrs-
vkiY;k ijdh; pyukp;h xaxktGh vkVr tkÅu dsoG ,d vCt MkWylZ
,o<;k rqViqaT;k ikrGhoj tkÅu iksgkspyh gksrh- dsoG 15
fnolkaP;k vk;krhyk iqjsy ,o<s ijdh; pyu vkiY;kdMs mjY;keqGs
R;kosGh vkiyk ns’k fnokG[kksjhP;k macjB;koj ;sÅu iksgkspyk
gksrk- vkiY;k ns’kkps uko txkP;k vkfFkZd udk’kkrwu iqlys
tkrs dk; v’kh fuokZ.khph ifjfLFkrh fuekZ.k >kyh gksrh-
R;kuarj vkfFkZd lq/kkj.kkaps ;qx lq# >kys- xsY;k 15 o”kkZr
vusdkusd vkfFkZd lq/kkj.kk dj.;kr vkY;k vkf.k R;krwu vkiY;k
ns’kkpk psgjkeksgjk cnywu xsyk- HkkjrkP;k vkfFkZd fodklkpk
nj tks dsoG 3-5 VDds ikrGhoj flfer >kyk gksrk] R;ke/;s HkjHk#u
ok< >kyh vlwu vyhdMP;k dkGke/;s vkfFkZd fodklkpk nj ljkljh 8
VDds ok< >kyh vkgs- jk”Vªh; ikrGhoj vkiyk vkRefo’okl vkrk
vkslaMwu okgr vlwu 21 os ‘krd gs Hkkjr vkf.k phu ;k nksu
ns’kkaps vkgs vls vkarjjk”Vªh; ikrGhoj lkrR;kus EgVys tkr
vkgs- ;kp ik’oZHkwehoj egkeghe jk”Vªirh MkW- vCnqy dyke ;kauh
leFkZ Hkkjrkps LoIu vki.kk lokZauk nk[kfoysys vkgs-
MkW-
ujsanz tk/ko %dqyxq#] iq.ks fo|kihB] fuea=d %leFkZ Hkkjr
vfHk;ku] vkarjk”Vªh; [;krhps vFkZ’kkL=K-
txkrhy ,d vR;ar osxoku
vFkZO;oLFkk vlk ukoykSfdd vkiY;k ns’kkyk izkIr >kysyk vlyk
rjh ;kpk vFkZ loZp vycsy vkgs vls ukgh- ,dhdMs lkrR;kus
mapko.kkjk vkfFkZd fodklkpk nj rj nqljhdMs jkstxkj fufeZrhpk
?kVrk nj gh fparsph ckc vkgs- nkfjnz; fueZwyukP;k dkeke/;s
vkiY;kyk y{k.kh; ;’k izkIr >kys vlys rjh vktferhyk 25 dksVh
is{kk tkLr Hkkjrh; turk nkfjnz;js”ks[kkyh vkgs gs okLro
vkiY;kyk ukdkjrk ;s.kkj ukgh- R;krwup fotspk Hkh”k.k rqVoMk]
‘ksrd&;kaP;k ok<R;k vkRegR;k v’kk ,d uk vusd leL;k vkiY;k
HksMlkfor vkgsr- ns’kkP;k ikrGhoj fodkl ek= xkokP;k ikrGhoj
Hkdkl gksr vlysyh [ksMh ;k okLrokdMs nqyZ{k d#u pky.kkj ukgh-
vkiY;k ns’kkph leFkZ
HkkjrkP;k fn’ksus gks.kk&;k ;k uarjP;k okVpkyhr ;qok’kDrhps
;ksxnku egRRoiw.kZ Bj.kkj vkgs- vkiY;kyk ns’kkrhy r#.kkbZps
ok<rs izek.k gs vkiys Qkj eksBs cyLFkku vkgs- ;qok’kDrhP;k
ukokus vki.k fdrhgh mn~?kks”k djhr vlyk rjh ;qok’kDrhyk
jpukRed vkf.k fo/kk;d dk;kZdMs oGfo.;ke/;s lekt Eg.kwu vki.k
vktoj Qkjls ;’kLoh >kysyks ukgh- Eg.kwup laØek.kkP;k ;k
dkGke/;s vkfFkZd egklRrk gks.;kP;k fn’ksus okVpky djhr
vlrkuk jk”Vªh; ikrGhoj leFkZ Hkkjrkph fufeZrh gks.;klkBh
xzkeh.k ikrGhoj ;qok’kDrhpk okij vki.k dlk d# ‘kdrks gk [kjk
dGhpk eqn~nk vkgs- ^ leFkZ Hkkjr vfHk;ku*P;k ekxs usedh ghp
Hkwfedk vkgs-
fo|kihB d{ksr ;s.kk&;k
iq.ks] vgenuxj o ukf’kd ftYg;karhy izR;sd egkfo|ky; vkiY;k
ifjljkrhy ,dsd xko ;kizek.ks ifgY;k o”khZ ,dw.k pkj’ks rs
ikp’ks xkos nRrd ?ksryh tkrhy- vfHk;kukr ckjk dyeh dk;ZØe
dsysyk vkgs-
|
1- ik.khiz’u |
2- laiw.kZ LoPNrk
vfHk;ku |
|
3 vkjksX;fo”k;d
|
4- fudksi usr`Ro
fodkl |
|
5-
ØhMk |
6- mtkZ lk{kjrk
|
|
7 f’k{k.k
|
8 i;kZoj.k o
iznq”k.k |
|
9 va/kJ/nk
fueZwyu |
10 lkekftd
lyks[kk |
|
11- efgyk lcyhdj.k
|
12- O;lueqDrh |
vknh
dk;ZØe R;kvarxZr jkcoys tkrhy- nRrd xkokae/;s izFke lkekftd
o vkfFkZd loZs{k.k dsys tkbZy- ;ke/;s xkokP;k izeq[kk xjtk
y{kkr ?ksÅu ckjk dyeh dk;ZØekrhy pkj rs ikp eqn~ns fuoMys
tkrhy- R;k eq|kaoj y{k dsafnzr d#u o”kZHkj rsFks laiw.kZ
ifjorZu ?kMfo.;kP;k n`”Vhus dke dsys tkbZy- mnkgj.kkFkZ ,d
fo|kFkhZ & ,d >kM ;kizek.ks nj o”khZ lkMsikp yk[k >kMs
yko.;kps mn~fn”V vkgs- >kMkaph dkGth fo|kFkhZp ?ksrhy- ;klkBh
izR;sd egkfo|ky;kl jksiokVhdk fufeZrh dj.;klkBh vkokgu
dj.;kr vkys vlwu vusd egkfo|ky;kauh ;k fn’ksus ikoys mpyyh
vkgsr o jksiokVhdk r;kj dj.;kr vkY;k vlwu jk”Vªh; lsok ;kstuk
o deok o f’kdk ;kstusps fo|kFkhZ ;kr lgHkkxh gksr vkgsr- ,dV;k
iq.ks fo|kihB vkokjkr deok o f’kdkP;k fo|kF;kZaauh 1 yk[k
jksis r;kj dj.;kpk /;kl ?ksryk vkgs- ,[kkn;k >kMkps Toyu ewY;
dnkfpr 1 gtkj #i;sp vlsy iajrw R;kps tSfod fdaok i;kZoj.kh;
eqY; yk[kkaP;k ?kjkr vkgs- Xykscy okWfeZax deh dj.;klkBh
vki.kkal ;k xks”Vhapk fopkj djko;kl ykx.kkj vkgs vkf.k
Eg.kwup izFke eqn~nk gkrh vusdkauh ?ksryk; rks i;kZoj.kkpk ,dV;k
tstqjh xMkoj xsY;k nksu efgU;kr lyx leikrGh pjkae/kwu 5000 >kMs
ykoyh vlwu rh tksekus ok<r vkgs-
egkeghe
jk”Vªirh MkW- ,s-ih-ts-vCnqy dyke ;kauh Hkkjr egklRrk
gks.;kps LoIu vki.kkyk nk[koys vkgs- Hkkjr egklRrk gks.kkj ;kph
eykgh [kk=h vkgs ijarw ‘kgjkae/;s fodkl o [ksMh Hkdkl vlsgh
fp= vkiY;kyk fnlrs vkgs- tksi;Zar [ksM;kae/kwu ‘kgjkaP;k
lqfo/kk vki.k nsÅ ‘kdr ukghr rksi;Zar [k&;k vFkkZus Hkkjr
lqtyke lqQyke vFkkZr egklRrk gks.kkj ukgh vkf.k Eg.kwup
iq.ks fo|kihBkP;k leFkZ Hkkjr vfHk;kuke/;s fo|kF;kZaekQZr [ksM;kapk
fodkl gh ladYiuk vkEgh ekaMyh vkgs- fo|kFkhZ gk dsanzfcanw
;k ;kstuse/;s vkgs- gh lqIr mtkZ [kjsrj vkiY;kyk ikfgts r’kh
fodklklkBh okijrk vkysyh ukgh vkf.k Eg.kwup ;k mtZsps #ikarj
fodklke/;s djko;kps vls vkEgh Bjfoys vkgs- ekxP;k rhu
efgU;kr eh vkf.k leFkZ Hkkjr vfHk;kukP;k dk;Zdkjh lferhus
toGtoG 20 gtkjk is{kk tkLr yksdka’kh ;k vuq”kaxkus lalaokn
lk/kyk vkgs] ppkZ dsyh vkgs vkf.k ;k laiw.kZ ;kstusyk mRre
izfrlkn feGrks vkgs-
;kiwohZ iq.ks fo|kihBkP;k vusd
egkfo|ky;kauh vls iz;ksx dsysys vkgsr ijarw rqdM;krqdM;krhy
gs iz;ksx ,dla/k ekaM.;klkBh gh ;kstuk vk[kyh vkgs-
ukf’kdP;k ,dk lHkse/;s ,dk fo|kF;kZaps leFkZ Hkkjr
vfHk;kukps ,d ladsrLFkG vlkos vls lwpfoys vkf.k mn~?kkVu
lksgGkizlaxh eqn~nkegwu ejkBhrwu r;kj dsysyh osclkbZV
¼ladsrLFkG½ psgh mn~?kkVu dj.;kr ;sr vkgs- ;ke/;s ;k
vfHk;kukph lfoLrj ladYiuk ekaMyh vkgs] f’kok; fofo/k
egkfo|ky;kauh dsysyh dkes] ;’kksxkFkk] brjkauk vkn’kZ Bjrhy
v’kk xks”Vh ;koj eqn~nkegwu Hkj ns.;kr vkyk vkgs- ;k ladsr
LfkGkoj erizn’kZuklkBh [kkl osxGh tkxk Bso.;kr vkyh vlwu
okpdkauk vkiyh ers iznf’kZr dj.;kr ;s.kkj vkgsr-
tkxrhd
udk’kkoj Hkkjrkps LFkku mapko.;klkBh vkiY;kyk ts dkgh
lokZsrksijh iz;Ru djkos ykx.kkj vkgsr R;krykp iq.ks
fo|kihBkpk gk ,d iz;Ru tks ts okafPNay rks rs ykgks ;kizek.ks
fodklklkBh T;kyk ts djkosls okVrs R;kus rs djkos gk mn~ns’k
Bsoyk vkgs- brj loZ fo’ks”kr% ns’kkrhy brj fo|kihBkauk
iFkn’kZd B# ‘kd.kk&;k ;k miØekps loZ= vuqd#.k gks.ks xjtsps
vkgs- leFkZ Hkkjr vkrk vfHk;ku u jkgrk ^pGoG* Eg.kwu
iq<s ;sr vkgs vkf.k gsp ;k vfHk;kukP;k ;’kkps xed vkgs-
|